PostA?r Tedavisi

PostA?r Tedavisi Nedir?

En genel tanA�mA�yla duruAY (postA?r); vA?cudun, baAYA�n, gA�vdenin, kol ve bacaklarA�n boAYluktaki yapA�lan iAYe ve iAYin A�zelliklerine gA�re hizalanmasA� olarak tanA�mlanmaktadA�r (1, 3).

Amerikan Ortopedi Akademisi PostA?r Komitesinin 1947 yA�lA�ndaki tanA�mA�na gA�re postA?r, iskelet A�AYelerinin, vA?cudun destek yapA�larA�nA� zedelenme ve ilerleyici deformasyondan koruyacak AYekilde dA?zgA?n ve dengeli diziliAYidir (1, 4).

Ligamentler, fasyalar, kemikler ve eklemler vA?cudu destekleyen hareketsiz elemanlar iken kaslar ve tendinA�z baAYlantA�larA� vA?cudu bir postA?rde tutan veya baAYka bir postA?re taAYA�yan dinamik yapA�lardA�r.

HiA� AYA?phesiz postA?r, genel gA�rA?nA?AY iA�in anlamlA� bir gA�stergedir. VA?cut postA?rA?, postA?r dA?zenleyici sistemler tarafA�ndan sadece hareketten A�nce deAYil hareket boyunca da sA?rekli ayarlanA�r (2, 5).

Hareketler sA�rasA�nda postA?rA?n dA?zenlenmesinde merkezi sinir sistemi A�nemli rol oynar (2, 6).

VA?cuttaki dengeyi saAYlayan kaslarA�n gA?A�sA?z kalmasA� ve kA�salmasA� sonucu vA?cut simetrisi bozulmakta ve birA�ok saAYlA�k problemini de beraberinde getirmektedir (2, 7).

EriAYkin postA?rA? uzayda minimal aktivite ile vA?cut pozisyonunu koruyabilecek AYekilde planlanmA�AYtA�r ve vA?cut dokularA�na yA?klenen antigravite streslerini minimuma indirgeyebilmektedir. VA?cuda dA�AYarA�dan uygulanan gA?A�ler vA?cudun gravite eksenini etkileyerek postA?ral deviasyona yol aA�abilirler (Azekil 1).

Azekil 1: A�deal PostA?r ve YaygA�n PostA?ral Deviasyonlar

PostA?r, kendi iA�erisinde aktif ve inaktif olmak A?zere iki AYekilde incelenmektedir. A�naktif postA?r, dinlenmek veya uyumak iA�in alA�nan postA?r AYekilleridir. Aktif postA?r ise, dik duruAY ve hareketler esnasA�nda oluAYan duruAYlarA� kapsar. Bu postA?rleri devam ettirmek iA�in birA�ok kasA�n entegre A�alA�AYmasA� gerekir. Bu kaslarA�n A�alA�AYmasA� da, statik ve dinamik AYekilde gerA�ekleAYir (2, 8).

Statik postA?r, hareketsiz bir postA?r olup, kaslarA�n eklemleri stabilize etmeleri iA�in izometrik olarak kasA�lmalarA�nA� ve yerA�ekimine karAYA� koymalarA� neticesinde oluAYan postA?rdA?r (Azekil 1). Temel olarak gerilme refleksi ile saAYlanan ve yerA�ekimine karAYA� korunan vA?cut duruAYunu ifade etmektedir (2, 9, 10).

Dinamik postA?r, herhangi bir harekete temel teAYkil etmek iA�in gereklidir. YapA�lan hareketin sonucu olarak devamlA� deAYiAYen A�evre AYartlarA�na gA�re, uyum saAYlamaya A�alA�AYan aktif bir postA?rdA?r (Azekil 2) (2, 8).

Azekil 2: Dinamik PostA?r

Fizyolojik ve biyomekanik yA�nden standart (iyi) postA?r (Azekil 3), minimum A�aba ile vA?cutta maksimum yeterliliAYi saAYlayan duruAYtur. VA?cudun gA�rA?nA?AYA? gA?zel, duruAY ve dengesi iyi, eklemler A?zerindeki zorlanmasA� az, organlarA�n yeterli ve dA?zgA?n A�alA�AYabilmelerini saAYlayan, kiAYinin kendini yormadan gevAYek olarak aldA�AYA� bir postA?rdA?r. VA?cudun maksimum yeterlilikte kullanA�ldA�AYA�, stres ve incinmelerin mA?mkA?n olduAYunca minimum dA?zeyde tutulduAYu postA?r tipidir. Standart postA?rde, vertebralar, kostalar normal eAYriliklerinde ve aA�A�larA�nda, alt ekstremite kemikleri ise, aAYA�rlA�k taAYA�mada ideal bir duruAY ve dA?zgA?nlA?kte olmalA�dA�r (2, 8, 11).


Azekil 3: A�yi PostA?r

Fizyolojik ve biyomekanik yA�nden bir de kA�tA? postA?r (Azekil 4) vardA�r. KiAYiler iA�in yetersiz bir postA?r olarak kabul edilir. Amaca tam olarak hizmet edemez, ayrA�ca kaslarA�n gereksiz miktarda kasA�lmasA�na neden olur. KA�tA? postA?rA?n gA�rA?nA?AYA? gA?zel olmayA�p, ister hareket yapmak, ister bir hareketi devam ettirmek iA�in olsun gerekenden fazla kasA�lma olmasA�, hem hareketin hem de postA?rA?n yetersizliAYine ve gereksiz enerji harcanmasA� ile yorgunluAYa neden olur (2, 12, 8). KA�tA? postA?rA?n biyomotorik A�zellikleri de negatif yA�nde etkilediAYi gA�rA?lmektedir (2, 13). AyrA�ca vA?cut simetrisinin bozuk olmasA� (kA�tA? postA?r) kaslarA�, kemik ve diAYer yapA�larA� aAYA�rA� A�alA�AYtA�rarak ciddi problemlere neden olmaktadA�r (2, 14).

Azekil 4: KA�tA? PostA?r

PostA?r bozukluklarA�nA�n tedavisinde sunulan yaklaAYA�m, deAYerlendirmeyi yapan kiAYi tarafA�ndan subjektif olarak saptanA�r aynA� zamanda uluslararasA� “kabul edilen standartlarA�” da gA�z A�nA?nde bulundurarak her kiAYiyi benzersiz bir birey olarak gA�rA?r ve kiAYinin fiziksel durumunu kendisiyle iliAYkili olarak iyileAYtirmeye A�alA�AYA�r. Bununla birlikte, bir araya getirilen bazA� fonksiyonel A�zellikler normal duruAY iA�in temel “ilkeler” olarak gA�rA?lebilir.

Bu ilkelerden A?A�A? normal duruAY iA�in A�n koAYuldur (15):

Fiziksel katA�lA�AYA�na raAYmen, kemik dokusu doAYada dinamiktir ve kendisine yA?klenen yA?klere tepki verir. Kemik bA?yA?mesiyle ilgili A�alA�AYmalar, kemiAYin fizyolojik sA�nA�rlar dahilinde yA?klenilmesiyle orantA�lA� olarak bA?yA?dA?AYA?nA? gA�stermektedir.

DuruAY bozukluklarA�nda, farklA� alanlara binen yA?klerde bir dengesizlik vardA�r. Normal fizyolojik sA�nA�rlarA� aAYan sA?rekli ve uzun sA?reli yA?klenmelerin olduAYu kemiklerde yapA�sal deAYiAYiklikler meydana gelir. Bu tip bir hasar genellikle geri dA�ndA?rA?lemez (Norkin & Levangie, 1993).

Sabit kas tonusu, eklemlerdeki dengeyi ve stabiliteyi kolaylaAYtA�rA�r. Normal duruAYta, antagonistik kas gruplarA�, vA?cudu stabilize etmek ve dengede tutmak iA�in farklA� yA�nde A�alA�AYA�r. KarAYA�t kas gruplarA� arasA�ndaki bu fonksiyonel dengenin bozulmasA�, zaman iA�inde duruAY bozukluklarA�nA�n geliAYimine neden olabilir (Kendall & McCreary, 1983).

Uzun sA?reli duruAY bozukluklarA� ayrA�ca, vA?cut iA�indeki sistemlerin normal iAYleyiAYini de bozabilir. Bu durum, vA?cut saAYlA�AYA�nA�n korunmasA�nA�n her AYeyden A�nce iA� sistemlerin dA?zgA?n iAYleyiAYine baAYlA� olduAYunu ve mutlaka kas sisteminin iAYleyiAYine baAYlA� olmadA�AYA�nA� vurgular.

BaAYlA�ca semptomlarA� iskelet sisteminde saptanan duruAY bozukluklarA�, diAYer sistemlerin iAYleyiAYini de etkileyen negatif zincir reaksiyonlarA� oluAYturur. DuruAY bozukluklarA�nA�n bir sonucu olarak en savunmasA�z hale gelen sistemler AYunlardA�r:

  • Solunum sistemi (esas olarak kifoz ve skolyoz varlA�AYA�nda, gA�AYA?s boAYluAYuna basA� uygulanmasA� nedeniyle etkilenir)
  • Sinir sistemi (esasen omurganA�n servikal, torakal veya lumbal omurlarA�nA�n iAYleyiAYine baAYlA� patolojilerden etkilenir)
  • Sindirim sistemi (pelvisin hatalA� pozisyonlanmasA�na neden olan durumlarda ve abdominal ve alt pelvik kaslarA�n zayA�flA�AYA�nda etkilenir)
  • DolaAYA�m sistemi (A�eAYitli eklemlerin yanlA�AY hizalanmasA� sonucu normal kan akA�AYA�nA� engelleyen rahatsA�zlA�klarda etkilenir).
  1. A�nce A�. TA?rk Halter Milli TakA�mA�nA�n PostA?r YapA�larA�nA�n A�ncelenmesi. YA?ksek Lisans Tezi. SelA�uk A?niversitesi, SaAYlA�k Bilimleri EnstitA?sA?, AntrenA�rlA?k EAYitimi Anabilim DalA�, Konya, 2008.
  2. KarakuAY S, KA�lA�nA� F. PostA?r Ve Sportif Performans. Kastamonu EAYitim Dergisi 2006;14(1): 309-322.
  3. Haslegrave CM. What Do We Mean By A Working Posture. Ergonomics 1994;37(4): 781-799.
  4. Ecerkale O. PostA?r Analizinde Symmetrigraf A�le OrthorA�ntegenogram SonuA�larA�nA�n DeAYerlendirilmesi. TA�pta UzmanlA�k Tezi, OkmeydanA� EAYitim Ve AraAYtA�rma Hastanesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon BA�lA?mA?, A�stanbul, 2006.
  5. Ganong WF. TA�bbi Fizyoloji. (A�ev: DoAYan A. ve ark.) s. 216, 221 457, 458, BarA�AY Kitapevi, Ankara, 1995.
  6. Frank JS, Earl M. Coordination Of Posture And Movement. Phys Ther Dec 1990;70(12): 855-63.
  7. SakallA�oAYlu F, DoAYan AA, TA?rkan M, ZavallA�oAYlu H, BaAY M. Sporcu Ve Sporcu Olmayan Erkek Ve BayanlarA�n GA�vde Esnekliklerinin Analizi. AtatA?rk A?niversitesi I. Spor Kongresi Bildirileri, s. 135, Erzurum, 16-18 Mart 1998.
  8. Otman S, Demirel H, Sade A. Tedavi Hareketlerinde Temel DeAYerlendirme Prensipleri. s. 11,14,17,23,27, Hacettepe A?niversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon YA?ksekokulu YayA�nlarA�, Ankara, 1995.
  9. Ergen E. Spor HekimliAYi, Sporda SaAYlA�k SorunlarA� Ve SakatlA�klar. s.74, Milli EAYitim BasA�mevi, Ankara, 1986.
  10. MuratlA� S. Sportif Hareketlerin Biyomekanik Temelleri. s.74, Milli EAYitim BasA�mevi, Ankara, 1987.
  11. Kale R. Omurga SaAYlA�AYA�mA�z Ve Spor. s.25, AlaAY Ofset, A�stanbul, 1993.
  12. Kendall FP, Mcceary EK, Provance PG. Muscles Testing And Function. pp.71,84,101, Lippincott Williams and Wilkins, Usa, 1993.
  13. KA�lA�nA� F. PerformansA� Etkileyen BazA� FaktA�rler Analizi Sonucu HazA�rlanan Antrenman ProgramA�nA�n EtkinliAYi. Doktora Tezi, Kocaeli A?niversitesi, SaAYlA�k Bilimleri EnstitA?sA?, Beden EAYitimi ve Spor Anabilim DalA�, Kocaeli, 2003.
  14. Schatz MP. PostA?rA?nA?zA? DA?zeltmek A�A�in Omuz Ve Boyun Egzersizleri. Spor Ve TA�p Dergisi 1995;3(3): 43-44.
  15. Solberg G. Postural Disorders and Musculoskelatal Dysfunction. Diagnosis, Prevention and Treatment.A�2nd ed.A�Philadelphia:A�Elsevier,A�2008